O‘rmonda sayr qilib yurgan kishi baland- baland adl daraxtlarni ko‘rib zavqlanadi, lekin atrofdagi ana shu yashil tabiat mo’jizalari bo‘lajak kitoblar, daftarlar, sut paketlari, gulqog’ozlar ekanligini xayoliga ham keltirmaydi. Aslida ana shu daraxtlar qog‘oz ishlab chiqarish uchun asosiy xomashyo hisoblanadi. Odamlar qog‘ozdan foydalanishni 2-asrda o‘rganishdi. Qog‘oz dastlab Xitoyda kashf qilindi. Uni tayyorlash usulini xitoyliklar anchagacha sir saqlashdi. Ossuriyaliklar sopol bolaklariga cho‘p bilan yozishgan. Qadimgi misrliklar o‘z iyerogliflarini botqoqlikda o’sadigan papirus o’simligi o’zagini presslab tayyorlanadigan yupqa varaqlar — papiruslarga chizishgan. Yevropada o‘rta asrlarda qolyozmalar uchun pergament — alohida ishlov ber