9-sinf "Biologiya. Sitologiya va genetika asoslari" darsligi asosida, energiya almashinuvi bosqichlari haqida ma'lumotlar. Achish jarayonida energiya almashinuvi odatda uch bosqichga bo‘linadi. Birinchi tayyorgarlik bosqichida murakkab uglevodlar, yog‘lar, oqsillar (glukoza, glitserin, yog‘ kislotalari), aminokislotalar va nuklein kislotalarning katta molekulalari nukleotidlarga parchalanadi. Kam miqdorda energiya ajraladi va issiqlik energiyasi sifatida tarqalib ketadi. Ikkinchi bosqich to‘liqsiz yoki kislorodsiz parchalanish bo‘lib, hujayra sitoplazmasida amalga oshiriladi. Anaerob nafas olish (glikoliz) yoki achish deb ham yuritiladi. Moddalarning fermentlar ishtirokida parchalanishi.