Sotsiometriya metodikasining asoschisi amerikalik psixiatr va ijtimoiy psixolog Dj.Moreno hisoblanadi. Sotsiometrik tahlil ma'lumotlari shaxsning guruhda tutgan o‘rni, guruhdagi shaxslararo munosabatlar xususiyatlari, guruh lideri, (guruhning tan olingan sardori), guruh yulduzlari, guruh a'zolarining guruhdagi mavqei, guruhning yakkalanib qolgan a'zosini aniqlash imkonini beradi. Sotsiometriya metodikasi quyidagi maqsadlarda foydalaniladi: Guruhdagi jipslik yoki tarqoqlikni aniqlash; Guruh a'zolari orasidagi simpatiya va antipatiyani aniqlash; Guruhdagi norasmiy liderlar va yakkalanib qolganlarni aniqlash. Guruh a'zolarining o‘zaro munosabatlaridagi mavqeini (statuslari)ni aniqlash. Metodikani o‘tkazish tartibi: Ushbu metodni o‘tkazishning va natijalarni tahlil qilishning turli shakllari mavjud. Masalan, metodika ikki xil shaklda o‘tkazilishi mumkin. Birinchi shakli noparametrik tarzda metodikani o‘tka- zishda sinaluvchilarga o‘z guruhidan tanlaydigan kishilarning soni chegaralab qo‘yilmaydi. Sinaluvchining oldiga guruh a'zolarining ro‘yxati qo‘yilib, shu kishilarni o‘ziga yoqish yoki yoqmaslik darajasiga qarab raqamlab chiqish taklif etiladi. Noparametrik metodikani noqulaylik tomoni shundaki, guruh a'zolari soni 15-16 tadan oshgandan so‘ng sotsiometrik tanlovlar sonini hisoblash qiyinlashib qoladi. Bunday vaziyatlarda elektron hisoblash mashina- lardan foydalanish maqsadga muvofiq. Noparametrik metodikaning yana bir noqulayligi, shaxs guruhidagi 20-25 ta tengdoshlarini obyektiv ravishda baholashga, munosabatini bildirishga qisqa vaqt ichida qiynalib, tasodifiy tanlov bajarishi mumkin. Metodikaning ikkinchi shakli parametrik tarzdagi tanlovlar bo‘lib, shaxsga o‘zi faoliyat ko‘rsatayotgan guruhdan 3-5 tagacha kishilarni (o‘ziga yoqqan) tanlash taklif etiladi. Ya'ni tanlov soni 35 ta kishi bilan chegaralanadi. Tadqiqotchilarning fikricha, parametrik tarzdagi tanlovlar sodda, ishonchli bo‘lib muhim tanlovlar sonini va qiymatlarini hisoblashni osonlashtiradi. Tanlovlar sonining chegaralanganligi (3-5 kishi) shaxsning tanlovlarga jiddiy e'tibor bilan yondashishiga sabab bo‘ladi.