X-XII asrlarda Markaziy Osiyo Sharqdagi ilg‘or ijtimoiy tafakkurning yirik markazlaridan biriga aylandi. Bu davrda birinchidan feodal davlat markazlashgan va eng rivojlangan bosqichga kirdi, ikkinchidan esa Markaziy Osiyo Yevropani Osiyo bilan bog‘lovchi yirik moddiy, madaniy va savdo markaziga aylandi. Natijasida bir-biridan minglab chaqirim uzoqlikdagi davlatlar, xalqlar o‘rtasidagi iqtisodiy munosabatlar shakllandi va rivojlandi. Mustaqil davlatlarning tashkil topishi, Yaqin va O‘rta Sharq mamlakatlari bilan aloqalarning mustahkamlanishi ularning fan va madaniyatining yanada rivojlanishiga jiddiy turtki berdi. X—XII asrlarda O‘rta Osiyo Sharqdagi ilg‘or ijtimoiy tafakkurning yirik markazlaridan biriga aylandi. Bu davrda butun dunyoga tanilgan Al-Farg‘oniy, Al-Xorazmiy, Forobiy, Beruniy, Ibn Sino, Yusuf Xos Xojib, Nizomulmulk va boshqa ko‘plab mutafakkirlar yashab, ijod qilishdi.