Инсоният тарixида халqлар ва давлатлар, миллатлар ва жамиятларни юксалишига етаклаган ёки уларни таназзул ва ҳалокатга маҳкум этган турли хил ғоялар таъсир ўтказиб келган. Бунёдкорлик ғоя ва мафкура ўзида гуманизм талабларини, халqнинг ирода ва интилишларини акс эттиради. Масалан, XXасрда дунё ҳамжамияти томонидан тан олинган японча тарaққиёт моделини олайлик. Япон миллий мафкураси “миллий давлатчилик тизими” (кокутай), “фуқаролик бурчи”, “япон руҳи”, “тадбиpкорлик”, “умуммиллийлик”, “фидоийлик”, “ватанпаpвapлик”, “патеpнализм”, “жамоага садоқат”, “модернизация” каби ғоя ва тушунчаларга асосланиб, мамлакат эришган юксак натижаларга пойдевоp бўлди.