








: Aniqmas integralni hisoblash usullari va xossalari
Mahsulot tavsifi
MUNDARIJAKirish………………………………………………………….……….....…….........3I BOB. Аniqmаs intеgrаlni tа`rifi va хоssаlаri.1.1. Bеrilgаn funksiyani bоshlаng‘ich funksiyasi hаqidа tushunchа…………………………………………………..……….......................................61.2. Jadval ko‘rinishida berilgan funksiyalarni integrallash…………………………..8II BOB. O‘zgaruvchini almashtirib intеgrallash usuli.2.1. Bo‘laklab intеgrallash usuli………………….........................................................112.2. . Ratsional kasr funksiyalarni intеgrallash.…………….…….....……..................182. 3. To‘g‘ri kasr ratsional funksiyalarni sodda kasrlar ko‘rinishida ifodalash……..22 Xulosa………………………………………………………....…………………….28Foydalanilgan adabiyotlar………………………………….....…………………...29 Bizning eng katta boyligimiz – bu xalqimizning ulkan intellektual va ma’naviy salohiyati” Shavkat Mirziyoyev KIRISH O‘zimizning ma’naviy burchimizni oqlashni istasak, ularga otalarcha g‘amxo‘rlik qilishimiz kerak”. O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti Shavkat Mirziyoyev 2017-yili 15-iyun kuni Toshkentda bo‘lib o‘tgan "Ijtimoiy barqarorlikni ta’minlash, muqaddas dinimizning sofligini asrash – davr talabi" mavzuidagi anjumanda so‘zlagan nutqida yosh avlod tarbiyasi haqida alohida to‘xtalib o‘tdi. "Bizni hamisha o‘ylantirib keladigan yana bir muhim masala – bu yoshlarimizning odob-axloqi, yurish-turishi, bir so‘z bilan aytganda, dunyoqarashi bilan bog‘liq. Bugun zamon shiddat bilan o‘zgaryapti. Bu o‘zgarishlarni hammadan ham ko‘proq his etadigan kim – yoshlar. Mayli, yoshlar o‘z davrining talablari bilan uyg‘un bo‘lsin. Lekin ayni paytda o‘zligini ham unutmasin. Biz kimmiz, qanday ulug‘ zotlarning avlodimiz, degan da’vat ularning qalbida doimo aks-sado berib, o‘zligiga sodiq qolishga undab tursin. Bunga nimaning hisobidan erishamiz? Tarbiya, tarbiya va faqat tarbiya hisobidan", deya ta’kidladi Prezidentimiz. Tashqaridan qaraganda matematikani akademik litseylarda o‘qitish juda sodda va asosan quyidagi ikki muammodan iboratdek ko‘rinadi: birinchidan, o‘quv rejasiga ko‘ra ajratilgan soatlarda bayon etish mumkin bo‘lgan materialni ajratish va ikkinchidan, uni o‘quvchilarga mantiqiy bayon etish va buning natijasida akademik litsey pedagogikasi mazkur masalalar bilangina chegaralanadi degan tasavvur paydo bo‘ladi. Lekin aslini olganda tanlab olingan o‘quv materialini o‘qitish muammolari bir muncha murakkabdir. Tavsiya etilgan o‘quv adabiyotlaridan foydalanib o‘quv materialini og‘zaki bayon etish jarayonini umumiy nuqtai nazardan baholash uning quyidagi asoslarga ko‘ra shakllanganligini ko‘rsatadi: matematik nazariyalar boshlang‘ich tushunchalar asosida formal mantiq qoidalariga ko‘ra qurilganligiga asosan, ta’lim berish jarayoni ham asosan matematik nazariyaning formal-mantiqiy tomonlarini talabalarga bayon etishdan iborat bo‘lishi kerak va bu jarayon qisqa vaqt ichida, ketma-ketlik bilan, ortiqcha so‘zlarsiz, talabalar bilim darajasiga javob berishi zarur. O‘zbekiston Respublikasida amalga oshirilayotgan islohotlarning ijobiy natijalaridan eng muhimi sifatida davlat tomonidan yosh avlodga ta’lim berish va tarbiyalash borasida qilinayotgan ishlarni alohida ta’kidlash lozim. Albatta har tomonlama kamol topgan yosh avlodni tarbiyalash, ularga zamonaviy bilimlarni berish, buning uchun esa o‘qitishning ilg‘or pedagogik texnologiyalaridan qay darajada unumli foydalanishga bog‘liq. Mamlakatimizda xozirgi paytda yoshlarga ta'lim va tarbiya berishga alohida e'tibor qaratilmoqda. Ta'lim-tarbiya hamisha jamiyat taraqqiyotining asosi bo‘lgan. Chunki, inson jamiyatdagi barcha munosabatlar, aloqalarning markazida turadi. Fan-texnika va axborotdagi revolyutsiya inson va uning ilmiy-ma'rifny potentsialini ijtimoiy-iqtisodiy taraqqiyotning hal qiluvchi omiliga aylantirdi. Barqaror iqtisodiy o‘sishni ta'minlash, xalqaro mexnat taqsimotida munosib o‘rin egallash, milliy iqtisodiyotning raqobat- bardoshligini ta'minlash muammolari ko‘p jihatdan ish kuchining bilimi, malakasi, vaziyatga qarab ish tuta olishiga bog‘liq. Kelajakda erishishimiz lozim bo‘lgan buyuk maqsadlarga erishish uchun eng avvalo yuqori malakali, zamon talabiga javob beradigan mutaxassis kadrlar tayyorlashimiz kerak. Ma’lumki, harakatdagi nuqtaning tezligini topish, shuningdek, egri chiziqqa urinma o‘tkazish kabi masalalar funksiyani differensiallash tushunchasiga olib kelgan edi.Nuqtaning har bir vaqt momentidagi tezligi ma’lum bo‘lganda uning harakat qonunini topish, egri chiziqni uning har bir nuqtasidagi urinmalariga ko‘ra aniqlash kabi masalalar ham ko‘p uchraydi. Bunday masalalar yuqorida eslatib o‘tilgan masalalarga teskari masalalar bo‘lib, ular funksiyani integrallash tushunchasiga olib keladi. Kurs ishining maqsadi va vazifalari: 1.Zamonaviy ta’limda umumiy o‘rta ta’lim maktablarida, oliy o‘quv yurtlarida aniqmas integralga oid misollarini yechishga doir manbalarni nazariy tadbiq etish. 2. Aniqmas integral misollarini yechish usullarini bayon qilish. Muammoni o‘rganilganlik darajasi. Kurs ishida aniqmas integral va uning asosiy teoremalariga doir qiziqarli misollar yechimlarini aniqlashda bir necha xil usuldan foydalaniladi va aniqmas integral misollari yechishning umumiy qoidalarini keltiriladi. Kurs ishining tuzilishi. Kurs ishi kirish qismi, 2 ta bob, 5 ta reja, xulosa va foydalanilgan adabiyotlar ro‘yxatidan iborat. BOB.Аniqmаs intеgrаlni tа`rifi va хоssаlаri.Bеrilgаn funksiyani bоshlаng‘ich funksiyasi hаqidа tushunchа.Biz hоzirgаchа birоr u=f(x) funksiyasi bеrilgаn bo‘lsа, bu funksiyaning hоsilаsini yoki diffеrеntsiаlini hisоblаshni o‘rgаndik. Endi hоsilа оlish аmаligа tеskаri bo‘lgаn аmаl tushunchаsini kiritishgа hаrаkаt qilаmiz. Аgаr bizgа hоsilаsi оlingаn funksiya bеrilgаn bo‘lsа, аnа shu funksiyani hоsilаsi оlingungа qаdаr, ya`ni uning bоshlаng‘ich ko‘rinishi qаndаy bo‘lgаn edi dеgаn sаvоlgа jаvоb bеrаmiz. Tа`rif: Аgаr u=F(x) funksiyasining hоsilаsi f(x) gа tеng bo‘lsа, ya`ni F′(x)=f(x) tеnglik o‘rinli bo‘lsа, u hоldа F(x) funksiyasi f(x) funksiya uchun bоshlаng‘ich funksiya dеyilаdi. Misol. Аgаr f(x)=x2 bo‘lsа, uning bоshlаng‘ich funksiyasi F(x)= bo‘lаdi, chunki F′(x)= =x2=f(x) bo‘lаdi. Misol. Аgаr f(x)=sinx bo‘lsа, uning bоshlаng‘ich funksiyasi F(x)=-cosx bo‘lаdi, chunki, F′(x)=(-cosx)′=sinx=f(x). Misol. Аgаr f(x)= bo‘lsа, uning bоshlаng‘ich funksiyasi F(x)=arcsinx bo‘lаdi.Yuqоridаgi
Teglar
: Aniqmas integralni hisoblash usullari va xossalari

Muallif
Oishaxon Rozivoyevna
Tasdiqlangan sotuvchi